Nghệ thuật và hội họa về mối liên kết con người với thiên nhiên: khi cọ vẽ trở thành giọng nói của đất

Khi chúng ta nhìn vào một bức tranh miêu tả rừng, đồng cỏ hoặc bờ biển, chúng ta thường nói: «Quá đẹp». Nhưng đằng sau từ đơn giản này ẩn chứa điều sâu sắc hơn. Hội họa từ lâu đã là không gian nơi họa sĩ không chỉ có thể vẽ nên thiên nhiên mà còn hiểu nó, bắt đầu đối thoại với nó, cố gắng bắt giữ linh hồn của nó. Từ những mây mù lãng mạn của Caspar David Friedrich đến những rừng rậm lo lắng của Henri Rousseau — mỗi nghệ sĩ tìm kiếm cách riêng để kể về điều gì liên kết con người với thế giới của cây cối, nước và gió. Ngày nay, khi chúng ta ngày càng cảm thấy sự chia rẽ với thiên nhiên, những bức tranh này không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn là lời nhắc nhở rằng chúng ta là một phần của nó.

Pейзаж như thể loại nghệ thuật độc lập: từ nền để trở thành nhân vật chính

Dài lâu dài, thiên nhiên trong hội họa chỉ phục vụ như nền cho các cảnh diễn tả tôn giáo hoặc lịch sử. Rừng, núi và sông suối chỉ là cảnh trí, nơi các cuộc dрамa của các thánh và anh hùng diễn ra. Nhưng đã từ thời kỳ Phục Hưng, đặc biệt là ở các trường phái Hà Lan và Venice, thiên nhiên bắt đầu có giọng nói riêng. Peter Bruegel the Elder trong các bức tranh của mình đã miêu tả cuộc sống nông dân, gắn bó không thể tách rời với đất đai, sự thay đổi của mùa và nhịp điệu của thiên nhiên. Trong «Nghệ sĩ săn lùng thú băng» của ông, con người không đối đầu với mùa đông mà sống trong nó, chấp nhận các quy tắc của nó.

Sự bứt phá thực sự đã xảy ra vào thế kỷ XVII ở Hà Lan, nơi pейзаж trở thành thể loại nghệ thuật độc lập. Các họa sĩ như Jacob van Ruisdael và Albert Cuyp đã vẽ rừng, dunes và đám mây với độ chính xác gần như khoa học, nhưng đồng thời các bức tranh của họ lại tràn đầy thơ ca. Họ đã thể hiện rằng thiên nhiên không chỉ tồn tại mà còn thở, thay đổi, sống cuộc sống của mình, và con người, được viết vào nó, tìm thấy sự hài hòa.

Lãng mạn: thiên nhiên như gương lòng

Đầu thế kỷ XIX, các lãng mạn đã thực hiện cuộc cách mạng thực sự trong việc tiếp nhận thiên nhiên. Họ đã thấy trong nó không chỉ là đối tượng để nghiên cứu hoặc ngắm nhìn mà còn là phản ánh của linh hồn con người. Caspar David Friedrich đã trở thành người ca ngợi chính của phương pháp này. Các bức tranh nổi tiếng của ông, như «Người lữ hành trên đỉnh núi mây mù», đã miêu tả con người đứng trên đỉnh núi và nhìn vào vô cùng. Thiên nhiên ở đây không phải là môi trường bên ngoài mà là phong cảnh nội tâm, biểu hiện của nỗi buồn, niềm vui, sự cô đơn và hy vọng.

Các lãng mạn đã tìm kiếm sự cao cả trong thiên nhiên — điều gì đồng thời hấp dẫn và sợ hãi bởi sức mạnh của nó. Cơn mưa, thác nước, các hang động sâu thẳm — tất cả trở thành không chỉ là cảnh trí mà còn là biểu tượng của điều không thể hiểu nổi. Con người trong những bức tranh này trông nhỏ bé, nhưng không bị áp bức; anh ta công nhận sự vĩ đại của thế giới và qua sự công nhận này tìm thấy sự cao cả về tinh thần.

Trường phái Nga: thiên nhiên như ý tưởng quốc gia

Ở Nga, chủ đề thiên nhiên luôn có ý nghĩa đặc biệt, gần như thiêng liêng. Bắt đầu từ Aleksey Savrasov, người đã cho chúng ta thấy «Các chim Grach trở về nhà», các họa sĩ Nga đã tạo ra một quyển kinh điển pейзаж độc đáo. Ở đây, thiên nhiên không chỉ là những khung cảnh đẹp mà còn là lãnh thổ của linh hồn, nơi sinh ra sự nhận diện quốc gia.

Ivan Shishkin, người được gọi là «người thần rừng», đã vẽ rừng với tình yêu và sự tinh tế đến mức các tác phẩm của ông như là những bức tranh, những bức chân dung của thiên nhiên. Trong các bức tranh của ông không có con người, nhưng sự hiện diện của con người cảm nhận được trong cách nhìn: rừng của Shishkin là ngôi nhà, nơi mọi thứ đều rõ ràng và thân thuộc. Isaac Levitan, ngược lại, đã miêu tả thiên nhiên như là nguồn của sự buồn và niềm vui nhẹ nhàng. Bức tranh «Vladimirka» của ông — con đường mà những người bị lưu đày đi qua Siberi, trở thành biểu tượng của số phận con người, được viết vào phong cảnh đất đai. Những nghệ sĩ này không chỉ miêu tả thiên nhiên mà còn tạo ra hình ảnh của nó như một phần của nhận thức quốc gia.

Các nhà ấn tượng: ánh sáng và khoảnh khắc

Các nhà ấn tượng đã thay đổi không chỉ kỹ thuật hội họa mà còn cách tiếp cận với thiên nhiên. Họ đã không còn thấy thiên nhiên như một điều gì đó cố định và vĩnh cửu. Đối với họ, thiên nhiên là ánh sáng, màu sắc và sự di chuyển. Monet, Pissarro, Sisley đã vẽ những nơi giống nhau vào các thời điểm khác nhau trong ngày để bắt giữ trò chơi ánh sáng trên lá, nước, tuyết. Con người trong các bức tranh của họ thường bị hòa lẫn trong môi trường này — anh ta không bị tách biệt khỏi thiên nhiên mà là một phần của nó, như một vệt ánh sáng hoặc phản chiếu trong nước.

Đây là sự chuyển đổi cách mạng: thiên nhiên không còn là đối tượng thờ phượng hoặc ngắm nhìn mà trở thành trải nghiệm trực tiếp, khoảnh khắc mà họa sĩ chia sẻ với khán giả. Xem các bức tranh của các nhà ấn tượng là cảm nhận mình trong khoảnh khắc đó, quên đi thời gian và chỉ đơn giản là tồn tại.

Symbolisme và hiện đại: thiên nhiên như bí ẩn

Vào thời kỳ cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, các nghệ sĩ tượng trưng như Gustav Klimt, Fernand Knopff và Mikhail Vrubel đã thấy trong thiên nhiên điều gì đó huyền bí. Các pейзаж của họ không phải là những nơi thực tế mà là không gian của giấc mơ, nơi cây cối trở thành hình tượng, nước trở thành gương của tiềm thức, và ánh sáng mang ý nghĩa gần như tôn giáo. Thiên nhiên ở đây nói bằng ngôn ngữ của biểu tượng, và con người phải học cách hiểu nó.

Ví dụ, Vrubel đã tạo ra thiên nhiên như một lực lượng tự nhiên, đầy bí ẩn và lo lắng. Các bức tranh của ông như «Công chúa chim lăng» hoặc «Đấu thần» không phải là minh họa mà là thế giới tự thân, nơi thiên nhiên và con người hợp nhất trong một cơn bạo lực. Phương pháp này đã có ảnh hưởng lớn đến hội họa thế kỷ XX, nơi thiên nhiên thường xuất hiện như một lực lượng không lý tính.

Thiên nhiên trong hội họa hiện đại: từ môi trường đến triết học

Ngày nay, khi các nghệ sĩ thường xuyên nói về chủ đề thiên nhiên, họ thường nói về sự yếu ớt và dễ bị tổn thương của nó. Nghệ thuật môi trường, xuất hiện trong những thập kỷ gần đây, sử dụng vật liệu tự nhiên, các tác phẩminstallations và thậm chí các cuộc biểu diễn để thu hút sự chú ý đến các vấn đề ô nhiễm, thay đổi khí hậu và mất đa dạng sinh học. Nhưng song song với đó còn có pейзаж triết học, nơi thiên nhiên được miêu tả như một thực tế vĩnh cửu và không thay đổi, đối lập với sự vội vã của con người. Nhiều nghệ sĩ hiện đại như Olafur Eliasson tạo ra các tác phẩminstallations tương tác, nơi khán giả trở thành một phần của quá trình tự nhiên. Đây là tiếp tục của ý tưởng đã bắt đầu hình thành từ thế kỷ XIX: thiên nhiên không phải là đối tượng mà là chủ thể, và nghệ thuật có thể giúp chúng ta khôi phục liên kết với nó.

Kết luận: hội họa như cây cầu

Hội họa luôn là không gian nơi con người có thể gặp gỡ thiên nhiên trên bình đẳng. Trên các bức tranh của các nghệ sĩ vĩ đại, chúng ta không chỉ thấy vẻ đẹp của phong cảnh mà còn thấy mối quan hệ của chúng ta với chúng — tình yêu, sợ hãi, sự tôn kính, nỗi buồn. Mỗi thời kỳ đã tìm thấy ngôn ngữ của cuộc đối thoại này: lãng mạn nói về sự cao cả, thực tế nói về độ chính xác, ấn tượng nói về ánh sáng, tượng trưng nói về bí ẩn. Ngày nay, khi chúng ta ngày càng cảm thấy sự tách biệt với thế giới thiên nhiên, những bức tranh này không chỉ là tác phẩm nghệ thuật mà còn là cây cầu đưa chúng ta trở lại nguồn gốc. Họ nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta không phải là chủ nhân của đất đai mà là một phần của nó, và vẻ đẹp của thế giới không phải là vỏ bọc bên ngoài mà là bản chất của nó. Và khi còn có những nghệ sĩ sẵn sàng tìm kiếm và thể hiện bản chất này, liên kết của con người với thiên nhiên sẽ tiếp tục sống mãi.

Permanent link to this publication: