Phong cách đón Tết cổ truyền trên thế giới: hiện tượng lịch sử và những giải thích hiện đại

Giới thiệu: Sự dịch chuyển lịch lịch sử như một hiện vật văn hóa

Tết cổ truyền là một hiện tượng xã hội-văn hóa duy nhất xuất hiện chỉ nhờ sự chuyển đổi từ lịch Julian ('cổ phong cách') sang lịch Gregorian ('mới phong cách'). Sự chênh lệch giữa các lịch lịch sử, lên đến 13 ngày trong thế kỷ 20-21, đã dẫn đến sự xuất hiện của ngày lễ 'thêm' vào đêm 13-14 tháng 1. Mặc dù ngày lễ này không được cố định trong các lịch lịch sử nhà nước, nó vẫn được duy trì trong trí nhớ tập thể và thực hành của một số quốc gia, trở thành một ví dụ điển hình của phong cách bảo thủ văn hóa và sự thích nghi truyền thống với những thực tế thời gian mới.

Địa lý của ngày lễ: từ Đông Âu đến Balkan

Truyền thống đón Tết cổ truyền theo phong cách cổ xưa nhất vẫn duy trì mạnh mẽ nhất trong các quốc gia có ảnh hưởng lịch sử của православ giáo và sự chuyển đổi muộn sang lịch Gregorian.

1. Nga, Belarus, Ukraine, Moldova: Ở đây, Tết cổ truyền (tiếng Belarus: Стары Новы год, tiếng Ukraine: Старий Новий рік) có vị thế không chính thức nhưng là ngày lễ dân gian yêu thích. Sự xuất hiện của nó liên quan đến quyết định của Sovnarkom năm 1918 về việc引入 lịch Gregorian. Đáng chú ý, Giáo hội Chính thống Nga vẫn sử dụng lịch Julian, vì vậy 14 tháng 1 tương ứng với 1 tháng 1 theo phong cách 'giáo hội'. Điều này làm cho ngày lễ trở thành một người cầu nối giữa truyền thống thế tục và tôn giáo. Trong đêm này, người ta thường tập trung vào bữa ăn gia đình (ít no hơn 31 tháng 12), 'dodum' những ước muốn chưa thực hiện, và trong một số khu vực (ví dụ, ở Nam Nga) — thực hiện 'щедровки' và chế biến súp với việc dự đoán mùa màng.

2. Sербia, Montenegro, Bắc Macedonia, Bosnia và Herzegovina (Српска): Ngày lễ này, được biết đến với tên gọi Српска Нова година (Sербian New Year), có giá trị lớn hơn nhiều so với 1 tháng 1. Nó là ngày lễ nghỉ chính thức ở Serbia. Ngày lễ này liên quan đến phong tục độc đáo «Сечение бадняка»: sáng 13 tháng 1 (Ngày lễ Giáng sinh Sербian) người đầu gia đi vào rừng để tìm 'бадняк' — cây thông non, sau đó được đốt trong lò sưởi như biểu tượng hy sinh và tái tạo. Rituale này có nguồn gốc từ các tín ngưỡng Slav trước Kitô giáo liên quan đến cult của cây thông- tổ tiên. Bữa tối lễ có «чесница» — bánh cúng, trong đó đúc tiền: người nào nhận được sẽ gặp may mắn.

3. Georgia, Armenia, Abkhazia: Ở Georgia, ngày 14 tháng 1 được gọi là «Ахали квели» (ახალი წელი, literalmente 'Tết cổ truyền'). Người ta đón nhận nó bằng bữa tiệc với các món ăn truyền thống — khachapuri, satsivi, gozinaki. Ở Armenia, một số cộng đồng đón nhận «Аманор» (Նոր տարի) theo phong cách cổ xưa vào ngày 13 tháng 1. Ở Abkhazia, ngày lễ này được biết đến với tên gọi «Ажьырныхуа» — Ngày tạo thế giới, lễ thiên văn cổ xưa, trùng ngày với Tết cổ truyền.

4. Switzerland: Trong một số bang (ví dụ, Appenzell) vẫn còn đón nhận «Alter Neujahrstag» (Tết cổ truyền) vào ngày 13 tháng 1. Truyền thống này đã duy trì từ thế kỷ 17-18, khi các bang công giáo chuyển đổi sang lịch Gregorian sớm hơn các bang Thiên chúa giáo, và trong một thời gian nào đó trong quốc gia có hai ngày. Trong các khu vực nơi ngày lễ vẫn còn duy trì, có các cuộc diễu hành của những người hóa trang, tượng trưng cho việc trục xuất mùa đông.

Phía lịch sử và tôn giáo: tại sao lại là ngày 14 tháng 1?

Các quốc gia Công giáo chuyển đổi nhanh chóng (Ý, Tây Ban Nha, Pháp — năm 1582).

Tết cổ truyền trong thế giới hiện đại thực hiện một số chức năng quan trọng:

1. Chức năng bù trừ: Cho phép kéo dài và 'lặp lại' mùa lễ, giảm bớt chứng bệnh sau lễ.

2. Chức năng nhận diện: Là dấu hiệu của sự thuộc về văn hóa và lịch sử cho các di dân (ví dụ, cộng đồng Serbia hoặc Nga ở châu Âu phương Tây).

3. Chức năng tôn giáo-ceremonial: Đối với các Kitô hữu Chính thống tuân thủ việc cấm ăn uống trong thời kỳ Giáng sinh đến 7 tháng 1, Tết cổ truyền trở thành cơ hội đầu tiên để họ đón nhận sự đến của năm mới mà không có giới hạn về thức ăn.

4. Chức năng truyền tải truyền thống: Trong bối cảnh toàn cầu hóa, ngày lễ trở thành hình thức kháng cự lại sự đồng nhất văn hóa, cách truyền đạt các phong tục độc đáo (щедровки, chuẩn bị василопиты ở Hy Lạp) cho thế hệ sau.

Phát biểu kết luận: Truyền thống ở ngã rẽ thời đại

Vietnam L^World Y G