Giải pháp kiến trúc tranh cãi của Zaha Hadid: Giữa sự xuất sắc và mâu thuẫn

Tворчество của Zaha Hadid, mặc dù được công nhận và nhận được nhiều giải thưởng trên thế giới, trong suốt sự nghiệp của mình đã luôn bị kèm theo sự phê phán gay gắt và những scandal. Các giải pháp kiến trúc cách mạng của cô, phá vỡ các chuẩn mực đã tồn tại, thường trở thành chủ đề của các cuộc tranh luận công khai, các vụ kiện pháp lý và bị buộc tội về sự không thực tế, không đủ đạo đức và phá hủy bối cảnh. Những tranh cãi này là một phần không thể thiếu của di sản của cô, nhấn mạnh sự provocativeness của kiến trúc của cô.

1. Xung đột về bối cảnh và buộc tội về «thuja hóa

Đề án: Khu phức hợp nhà ở Peak ở Hong Kong (The Peak, 1982-83).
Đề án này, một dự án không được thực hiện vào thời điểm đầu tiên, đã mang lại sự nổi tiếng đầu tiên cho Hadid sau khi chiến thắng cuộc thi, đã chứa đựng những hạt giống của những xung đột trong tương lai. Tòa nhà dưới dạng các mảnh kim cương phân chia, «bay」trên dốc núi, đã bị coi là sự xâm nhập của hình học hung ác vào cảnh quan tự nhiên. Các nhà phê bình đã thấy trong đó sự bất chấp môi trường tự nhiên và quy mô, mặc dù từ góc độ hiện tại, đây là một dự án đột phá.

Đề án: Trung tâm bảo tàng Guggenheim-Hermitage ở Vilnius (2008, không được thực hiện).
Dự án của một bảo tàng, giống như một tập hợp của các sạt lở đất hoặc các sông băng, đã gây ra một cơn bão phản đối ở trung tâm lịch sử của Vilnius. Công chúng và các chuyên gia đã buộc tội Hadid trong việc tạo ra một tòa nhà khổng lồ, phá hủy cảnh quan của thành phố cổ (đối tượng di sản thế giới của UNESCO) và hoàn toàn không phù hợp với quy mô của kiến trúc baroque. Dự án đã trở thành một ví dụ điển hình của buộc tội về «architectural colonialism», khi một kiến trúc sư nổi tiếng ép buộc thành phố phải chấp nhận hành động tự恋 của mình, mà không quan tâm đến tinh thần và lịch sử của nó. Dưới áp lực, dự án đã bị hủy bỏ.

2. Chi phí chức năng để lấy hình dạng: Phê phán về sự không thực tế

Đề án: Tòa nhà quản lý cảng ở Antwerp (Port Authority, 2016).
Dự án này, một dự án đã được thực hiện, giống như một viên kim cương khổng lồ đứng trên «cánh chân」, đã gặp phải những vấn đề hoạt động nghiêm trọng.

Định lỗi khí hậu: Các bề mặt kính lớn với góc độ nhất định của ánh nắng tạo ra hiệu ứng của một ống kính lớn, hội tụ ánh sáng và cháy bỏng đường nhựa ở khu vực xung quanh và làm chảy các vật liệu nhựa của xe ô tô. Vấn đề này đã phải được giải quyết ngay lập tức bằng cách dán một lớp phim đặc biệt lên kính.

Độ phức tạp trong việc bảo trì: Hình dạng độc đáo của tường ngoài và nội thất đã làm cho việc dọn dẹp và bảo trì bình thường trở nên cực kỳ tốn kém và phức tạp, đòi hỏi thiết bị đặc biệt và các nhà leo núi.

Đề án: Sân vận động quốc gia ở Tokyo (2012, dự án bị hủy bỏ).
Ngoài việc tăng chi phí ngân sách đáng kể, sân vận động cũng bị phê bình vì vấn đề về khả năng nhìn thấy của khán giả ở một số nơi do hình dạng đường cong phức tạp của mái vòm. Chức năng một phần đã bị hy sinh để lấy hình ảnh nghệ thuật.

3. Các scandal đạo đức và nhân văn

Scandal xung quanh sân vận động World Cup 2022 ở Qatar.
Hadid đã trở thành tâm điểm của scandal truyền thông liên quan đến điều kiện làm việc của người nhập cư trong việc xây dựng sân vận động của cô «Al-Wakra». Khi các nhà báo buộc tội chính quyền Qatar về việc lạm dụng và tử vong của công nhân, Hadid đã tuyên bố rằng «đó không phải là trách nhiệm của cô», mà là vấn đề của chính phủ và nhà thầu. Bài phát biểu này đã bị coi là biểu hiện của sự lạnh lùng và tách biệt của «các ngôi sao» kiến trúc từ các chi phí xã hội của việc thực hiện các dự án tham vọng của mình. Sau đó, văn phòng của cô đã tuyên bố rằng họ yêu cầu các nhà thầu tuân thủ các chuẩn mực đạo đức, nhưng vẫn còn để lại một vết thù.

Đề án Nhà hát Opera ở Guangzhou (2010).
Bureau của Hadid đã chiến thắng cuộc thi, nhưng sau đó phát hiện ra rằng kiến trúc sư địa phương, người tham gia vào ban giám khảo, cũng là cố vấn của ZHA cho dự án này, điều này là một xung đột lợi ích rõ ràng. Vụ việc này đã đặt ra những câu hỏi về sự minh bạch của các cuộc thi quốc tế lớn và đạo đức của các văn phòng kiến trúc toàn cầu.

4. Gigantomania và không đủ ngân sách

Practically all large-scale projects of Hadid suffered from massive cost overruns.

Trung tâm văn hóa của Geydar Aliyev ở Baku, ngân sách ban đầu ước tính khoảng 250 triệu đô la, nhưng cuối cùng đã gần đạt đến 600-700 triệu đô la.

Sân vận động Tokyo bị hủy bỏ chính vì chi phí tăng từ 1,3 tỷ đô la ban đầu lên đến 2,2 tỷ đô la.

Critics accused the bureau of being technologically unoptimized and leading to exorbitant production costs for unique elements, which in the end are paid by taxpayers or authoritarian regimes.

5. Phê phán về thành thị: Bỏ qua cấu trúc thành thị

Architectures của Hadid thường bị buộc tội tạo ra các đối tượng đơn lẻ, «các hòn đảo kiến trúc」, không xây dựng cuộc đối thoại với xây dựng xung quanh, mà tự đủ để đối đầu với nó. Điều này đặc biệt áp dụng cho các dự án ở các thành phố lịch sử. Các tòa nhà của cô, mặc dù là những tác phẩm kiệt tác, có thể chia cắt cấu trúc thành thị, tạo ra các không gian chết, không phải là con người, chỉ phù hợp để ngắm nhìn từ xa.

Fact: Paradox của phê phán

Ý nghĩa ngược lại là nhiều đặc điểm bị phê phán là kết quả của sự sáng tạo của cô. Độ phức tạp công nghệ và chi phí cao là giá phải trả cho việc từ chối các giải pháp tiêu chuẩn. Các xung đột về bối cảnh là kết quả của việc từ chối mimetize với môi trường xung quanh. Các vấn đề đạo đức là bóng ma của thực hành toàn cầu, làm việc với khách hàng chính trị phức tạp. Hadid đã trả giá để trở thành người đầu tiên và người radical nhất.

Kết luận: Giá của cuộc cách mạng trong kiến trúc
Các giải pháp tranh cãi của Zaha Hadid là mặt trái của sự xuất sắc của cô. Kiến trúc của cô có chủ đích là provocativeness, thách thức sự bảo thủ của ngành công nghiệp xây dựng, sự thích thú của công chúng và các chuẩn mực quy hoạch đã tồn tại.

Phê phán đối với cô không chỉ là «không hiểu rõ», mà còn là một phần quan trọng của cuộc đối thoại chuyên nghiệp và công chúng về ranh giới của kiến trúc. Cô đã đặt ra những câu hỏi:

Giới hạn giữa phát ngôn nghệ thuật và tính thực tế?

Trách nhiệm xã hội và đạo đức của kiến trúc sư nổi tiếng?

Có nên kiến trúc phải phù hợp với bối cảnh hay có quyền định nghĩa lại nó một cách radical?

Hadid không để lại câu trả lời dễ dàng. Cô đã để lại các tòa nhà tiếp tục gây tranh cãi, bực bội và tôn vinh. Trong đó là sức mạnh của di sản của cô: cô đã buộc thế giới phải tranh luận về kiến trúc, biến nó từ một phần của cuộc sống thành một chủ đề của đối thoại công khai, nơi mỹ học, chính trị, kinh tế và đạo đức kết hợp thành một sợi dây chặt chẽ và đau đớn. Các mâu thuẫn của cô là mâu thuẫn của thời kỳ toàn cầu hóa, công nghệ số và «kiến trúc như thương hiệu».
© biblio.vn

Permanent link to this publication: